Kinh tế tuần hoàn trong ngành điện: Độ bền thiết bị và vòng đời sản phẩm

BTB Electric

• Tin tức
• Th3 20, 2026
• 506 lượt xem

Kinh tế tuần hoàn đóng vai trò quan trọng trong việc quản lý vòng đời của thiết bị, sản phẩm, đặc biệt là trong ngành điện. Tại Việt Nam, kinh tế tuần hoàn được đánh giá là động lực then chốt của chuyển đổi xanh, đồng thời là trụ cột chiến lược của mô hình tăng trưởng mới. 

Hiểu về kinh tế tuần hoàn

Theo báo cáo từ Bộ Công thương, nước ta hiện có 31 nhà máy nhiệt điện than, mỗi năm phát thải đến 25 triệu tấn tro xỉ. Nếu như trước đây, biện pháp xử lý tro xỉ chủ yếu là chôn lấp, gây ô nhiễm môi trường và lãng phí tài nguyên thì hiện tại, tro xỉ từ các nhà máy này đã đủ điều kiện để đưa vào làm phụ gia xi măng, vật liệu xây dựng, san lấp hoặc phụ gia cho các sản phẩm bê tông. Thống kê 8 tháng đầu năm 2025, tổng lượng tiêu thụ tro xỉ lên tới 5.31 triệu tấn, gấp 116% khối lượng phát sinh (4.57 triệu tấn) và vượt mức tiêu thụ trung bình vào năm 2024. 

Việc tái sử dụng tro xỉ trong các nhà máy nhiệt điện (theo quy chuẩn kỹ thuật quốc gia) thực tế cho thấy, không chỉ tiết kiệm được các tài nguyên cùng chức năng khác như cát, đá mà còn giảm thiểu đáng kể chất thải chôn lấp. Đây chính là ví dụ điển hình về kinh tế tuần hoàn trong ngành điện, nhằm hạn chế phát thải và tái sử dụng tài nguyên trong suốt vòng đời sản phẩm. 

Như vậy, kinh tế tuần hoàn (Circular Economy - CE) được hiểu là hệ thống có khả năng phục hồi hoặc tái tạo theo ý định. Mô hình này có tiềm năng thay thế mô hình kinh tế tuyến tính truyền thống (khai thác - sản xuất - tiêu dùng - thải bỏ) và khái niệm “hết vòng đời” để hướng tới việc tái chế hoặc tái sử dụng (phục hồi) và kéo dài tuổi thọ tối đa của sản phẩm, nguyên liệu trong một mô hình sản xuất khép kín. CE được đánh giá là xu hướng phát triển và sản xuất bền vững mà nhiều quốc gia trên thế giới đang theo đuổi. 

Đặt trong bối cảnh Việt Nam đang nỗ lực thực hiện mục tiêu Netzero vào năm 2050, kinh tế tuần hoàn chính là nước đi có tính chiến lược thông qua việc sử dụng hiệu quả hơn tài nguyên thiên nhiên và giảm tác động đến môi trường. Mô hình kinh tế này thậm chí có thể tách biệt khỏi việc tiêu thụ tài nguyên hữu hạn để cung cấp các hệ thống kinh tế phục hồi, từ đó góp phần chuyển đổi toàn diện sang năng lượng tái tạo và tối ưu chi phí vận hành cho các doanh nghiệp nói riêng và ngành điện nói chung. 

Độ bền thiết bị và vòng đời sản phẩm trong mô hình tuần hoàn

Kinh tế tuần hoàn trong ngành điện có thể được thực hiện bằng các giải pháp sau: 

• Đẩy mạnh năng lượng tái tạo để giảm sự phụ thuộc vào các nguồn nhiên liệu hóa thạch, hướng tới vòng tuần hoàn năng lượng sạch. 
• Tái sử dụng chất thải trong các nhà máy điện như tro xỉ, thạch cao để sản xuất hoặc thay thế vật liệu xây dựng. 
• Kết hợp điện tái tạo với hệ thống pin lưu trữ (BESS) để tối ưu việc sử dụng năng lượng xanh. 
• Gia tăng độ bền thiết bị và vòng đời sản phẩm để giảm rác thải điện tử ra môi trường. 

Trong bài viết này, chúng tôi tập trung đề cập đến vai trò của độ bền thiết bị và vòng đời sản phẩm trong mô hình kinh tế tuần hoàn. 

Trước hết, độ bền đề cập trực tiếp đến tuổi thọ thiết bị - yếu tố cốt lõi để hướng tới mục tiêu “bền vững”. Một sản phẩm có tuổi thọ 20 năm thay vì 5 năm, tất yếu vừa tiết kiệm được chi phí vận hành (thay mới hoặc sửa chữa sản phẩm), vừa hạn chế được số lượng rác xả ra môi trường. Độ bền thiết bị điện cũng bao hàm cả khả năng thích nghi với môi trường vận hành, điển hình là điều kiện khí hậu nhiệt đới gió mùa, thất thường và đa dạng như ở Việt Nam, nhằm đảm bảo thiết bị hoạt động ổn định và đúng chức năng trong thời gian khuyến cáo của nhà sản xuất. 

Về phía vòng đời sản phẩm (Product Life Cycle), đây là nền tảng của ngành công nghiệp sản xuất hàng hóa bền vững và tiết kiệm tài nguyên. 

Khác với vòng đời truyền thống (Phát triển - Tăng trưởng - Bão hòa - Suy thoái), vòng đời thiết bị điện trong kinh tế tuần hoàn hướng tới sự tuần hoàn vĩnh viễn (hoặc tối đa) của nguyên liệu, thiết bị, trong đó các nguyên tắc kéo dài tuổi thọ sản phẩm có thể áp dụng như sửa chữa, tái sử dụng hoặc tái chế. 

Các giai đoạn trong vòng đời sản phẩm tuần hoàn thường gồm: 

• Thiết kế tuần hoàn: Sản phẩm được thiết kế theo công nghệ hiện đại, dễ dàng tháo dỡ, sửa chữa, nâng cấp hoặc tái chế. 
• Sản xuất bền vững: Ưu tiên sử dụng nguyên liệu tái chế được và năng lượng tái tạo trong quá trình sản xuất. 
• Phân phối, tiêu dùng: Ứng dụng các mô hình kinh tế chia sẻ, tức là thay vì vứt bỏ sản phẩm có thể cho thuê, sửa chữa hoặc chuyển sang mục đích khác. 
• Thu hồi và tái chế: Sản phẩm sau khi được sử dụng sẽ được thu gom, tái chế để đưa nguyên liệu quay lại chu trình sản xuất ban đầu. 

Chính sách thúc đẩy kinh tế tuần hoàn trong ngành điện ở Việt Nam

Nhận định kinh tế tuần hoàn là động lực của chuyển đổi xanh trong kỷ nguyên số, Chính phủ đã và đang ban hành nhiều nghị quyết quan trọng để thúc đẩy kinh tế tuần hoàn gắn với bảo vệ môi trường và giảm phát thải. 

Điển hình như Nghị quyết số 55-NQ/TW ngày 11/02/2020 “Về định hướng chiến lược phát triển năng lượng quốc gia của Việt Nam đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045”  khẳng định phải ưu tiên phát triển năng lượng tái tạo, nhà máy điện sử dụng rác thải - chất thải để bảo vệ môi trường và phát triển kinh tế tuần hoàn. Kinh tế tuần hoàn sau đó cũng chính thức được luật hóa trong Luật Bảo vệ môi trường năm 2020.

Quyết định số 687/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt “Đề án Phát triển kinh tế tuần hoàn ở Việt Nam” với mục tiêu giảm phát thải khí nhà kính ít nhất 15% vào năm 2030, hướng tới giảm phát thải ròng về 0 vào năm 2050 như cam kết tại COP26. 

Riêng lĩnh vực EV, khung chính sách về kinh tế tuần hoàn cũng đã hình thành khá rõ. Quyết định số 786/QĐ-TTg ưu tiên thí điểm mô hình tuần hoàn cho pin và thiết bị điện tử. Song song, các ưu đãi thuế, phí trước bạ cho xe điện cũng đang thúc đẩy trên thị trường. 

Tuy nhiên, hạn chế lớn nhất của mô hình CE ở Việt Nam - theo các chuyên gia thị trường, nằm ở sự thiếu đồng bộ giữa các chính sách, công nghệ, cũng như chuỗi tuần hoàn nhất quán. Đúng là Chính phủ hiện đã ban hành nhiều nghị quyết về kinh tế tuần hoàn nhưng mới chỉ dừng lại ở mức độ tổng quan, thiếu hướng dẫn kỹ thuật chi tiết. Đó là chưa kể, công nghệ số chưa được doanh nghiệp chia sẻ đồng bộ, cơ sở tái chế trong nước còn ít và vẫn phải nhập khẩu công nghệ với chi phí cao. Sự thiếu kết nối này tạo thành “nút thắt cổ chai” khiến chuỗi tuần hoàn dù có nhu cầu cao nhưng vận hành thực tế còn yếu và không phải doanh nghiệp nào cũng sẵn sàng đầu tư thêm chi phí nghiên cứu, thiết kế và sản xuất sản phẩm có tuổi thọ dài và vòng đời sản phẩm tối ưu.  

Giải pháp tối ưu vòng đời thiết bị từ BTB Electric

Là nhà sản xuất thiết bị điện công nghiệp đến từ Châu Âu đã có tuổi đời gần 50 năm, BTB Electric hiểu rằng, độ bền sản phẩm không chỉ là một thông số kỹ thuật mà còn là cam kết thể hiện trách nhiệm của chúng tôi đối với môi trường cũng như việc tối ưu lợi ích kinh tế cho đối tác, khách hàng. 

Thông qua việc sử dụng vật liệu chất lượng cao, đồng thời đã được “nhiệt đới hóa” theo quy định của EVN, thiết bị điện BTB Electric đảm bảo vận hành ổn định và lâu dài trong mọi điều kiện khắc nghiệt của Việt Nam, hạn chế việc phải thay mới hoặc sửa chữa thường xuyên, từ đó tiết kiệm được chi phí đầu tư dài hạn cho các doanh nghiệp. 

Bên cạnh đó, một số dòng sản phẩm như MCB, MCCB, Contactor, ACB, AHF của BTB Electric được thiết kế theo dạng module để dễ dàng thay thế hoặc nâng cấp từng phần thay vì phải thay toàn bộ hệ thống khi có hỏng hóc nhỏ. Chúng tôi cũng cung cấp đầy đủ bộ phụ kiện cho nhóm thiết bị này, thuận tiện cho các nhu cầu khác nhau của khách hàng.

Đặc biệt, sản phẩm của BTB Electric thường xuyên được đội ngũ R&D tâm huyết cải tiến, nhằm tạo ra các dòng sản phẩm tối ưu hơn về chi phí nhưng vẫn đảm bảo các tính năng và yêu cầu bảo vệ cơ bản, nhằm phục vụ đa dạng hơn các phân khúc khách hàng và phù hợp hơn với nhiều hệ thống điện, từ dân dụng đến công nghiệp, từ điện truyền thống đến điện tái tạo. 

Với 12 chứng chỉ, chứng nhận từ các tổ chức kiểm định, giám sát thường xuyên hàng đầu thế giới như KEMA, Intertek, UL, TUV, LCIE,... thiết bị điện BTB Electric vừa hỗ trợ khách hàng tối ưu chi phí đầu tư với cam kết giá cả ổn định theo niêm yết, vừa giảm được chi phí thay thế, vận hành, rất phù hợp với mô hình kinh tế tuần hoàn. 

Một số câu hỏi về kinh tế tuần hoàn trong ngành điện

Câu hỏi 1: Thiết kế module trong thiết bị đóng cắt của BTB Electric có lợi ích gì trong nền kinh tế tuần hoàn?

Trả lời: Thiết kế module của các dòng aptomat và máy cắt không khí của BTB Electric cho khả năng thay thế linh kiện hỏng hoặc nâng cấp thêm tính năng thông minh dễ dàng và thuận tiện hơn mà không cần phải dỡ bỏ toàn bộ vỏ tủ hay hệ thống thanh cái. Công tác này hạn chế được rác thải công nghiệp và gia tăng tuổi thọ của thiết bị. 

Câu hỏi 2: Thiết bị có độ bền lớn thường có chi phí đầu vào cao. Vậy làm sao để doanh nghiệp tối ưu hóa lợi nhuận?

Trả lời: Thiết bị có độ bền cao đúng là thường có chi phí sản xuất cao hơn do sử dụng nguyên liệu và công nghệ chất lượng, tuy nhiên khi xét về tổng chi phí sở hữu trong suốt vòng đời sản phẩm, nhóm thiết bị này có khả năng giảm được chi phí bảo trì, giảm thiệt hại do dừng máy và kéo dài thời gian tái đầu tư. So sánh về lợi ích dài hạn, một thiết bị điện có tuổi thọ 10 năm chắc chắn tiết kiệm được chi phí vận hành suốt vòng đời hơn là 1 thiết bị có tuổi thọ 5 năm. 

Câu hỏi 3: Kinh tế tuần hoàn đóng góp trực tiếp như thế nào vào mục tiêu Netzero?

Trả lời: Kinh tế tuần hoàn góp phần giảm rác thải, phế liệu ra môi trường, đồng thời cũng giảm áp lực khai thác tài nguyên mới để sản xuất thêm thiết bị. 

Đầu tư cho độ bền thiết bị và kéo dài vòng đời sản phẩm có thể ảnh hưởng đến doanh thu của nhiều nhà sản xuất thiết bị điện. Tuy nhiên, với sứ mệnh “kiến tạo giá trị thực cho cuộc sống”, BTB Electric đề cao yếu tố an toàn cho con người và hệ thống hơn là yếu tố lợi nhuận. Bởi vậy, chúng tôi vẫn không ngừng cải tiến chất lượng sản phẩm và tối ưu chi phí đầu tư cho khách hàng để góp phần thúc đẩy mô hình kinh tế tuần hoàn ở Việt Nam, hướng tới mục tiêu sâu xa hơn là Netzero vào năm 2050.