Giá BESS tại Việt Nam và thế giới được tính như thế nào?

Là trụ cột không thể thiếu trong quá trình chuyển đổi năng lượng toàn cầu, tuy nhiên, giá cả lại là một “điểm nghẽn” khiến hệ thống lưu trữ năng lượng bằng pin (BESS) còn là “vùng trắng” tại nhiều quốc gia đang phát triển. Trong bài viết này, chúng tôi sẽ giới thiệu tổng quan về suất đầu tư điển hình cho BESS, cũng như những biến động của giá BESS theo các giai đoạn. 

Các yếu tố ảnh hưởng đến giá BESS

Chi phí đầu tư cho hệ thống lưu trữ năng lượng BESS biến động khá nhiều từ năm 2010 đến nay, tạo nên cuộc cách mạng về giá và thúc đẩy mạnh mẽ việc triển khai BESS ở quy mô toàn cầu. Dưới đây là các yếu tố ảnh hưởng đến giá BESS tại Việt Nam nói riêng và thế giới nói chung. 

Quy mô hệ thống

Chi phí đầu tư cho hệ thống BESS sẽ giảm dần theo quy mô dự án, tức là quy mô càng lớn, phí đầu tư trên mỗi đơn vị năng lượng (USD/kWh hoặc USD/kW) càng thấp. Điều này giúp các dự án lớn có khả năng sinh lời trên một đơn vị công suất nhanh hơn, kéo theo thời gian hoàn vốn ngắn hơn. 

Thời gian xả

Thông thường, hệ thống BESS có thời gian xả dài hơn sẽ có tổng chi phí MWh cao hơn do cần dung lượng pin lớn hơn hoặc số lượng cell pin nhiều hơn. Tuy nhiên, các dự án có thể tối ưu chi phí dựa vào việc lựa chọn thời gian xả theo từng ứng dụng cụ thể, như: điều tần chỉ cần thời gian xả ngắn; san phẳng phụ tải hoặc điện dự phòng sẽ cần thời gian xả dài hơn. 

Công nghệ pin

Phải có đến 90% hệ thống BESS hiện nay sử dụng pin lithium-ion do ưu điểm mật độ năng lượng cao, tuổi thọ dài và thời gian sạc xả tương đối nhanh. Loại pin này cũng có giá thành thấp hơn so với pin dòng chảy oxy hóa khử vanadi, nhưng khi cần lưu trữ năng lượng lâu dài, pin dòng chảy lại là lựa chọn có tính tiết kiệm hơn. 

Ngoài ra, khi các công nghệ pin BESS mới nổi như pin Natri-ion, pin thể rắn ra đời đã ảnh hưởng trực tiếp đến giá pin BESS, đặc biệt là lithium-ion. Việc theo dõi sát sao những tiến bộ công nghệ pin này là rất cần thiết để đón đầu cơ hội tối ưu hóa chi phí đầu tư cho hệ thống lưu trữ năng lượng quy mô lớn. 

Ứng dụng cụ thể

Mỗi ứng dụng của hệ thống BESS sẽ có yêu cầu khác nhau về công suất, dung lượng pin, tuổi thọ pin, dẫn đến sự khác biệt về cấu hình hệ thống và chi phí đầu tư. Ví dụ: 

• Điều tần: Yêu cầu hệ thống phản ứng cực nhanh với bất kỳ sự thay đổi nào ở tần số, đi kèm chu kỳ sạc/xả liên tục, do vậy pin BESS cần có tuổi thọ cao. 
• San phẳng phụ tải: Yêu cầu dung lượng pin lớn và thời gian xả dài hơn để có thể dịch chuyển năng lượng ở thời điểm giá điện thấp sang thời điểm giá cao. 
• Dự phòng: Yêu cầu hệ thống có độ tin cậy cao, ít hoạt động nhưng phải sẵn sàng ngay khi có sự cố. 

Địa điểm lắp đặt

Chi phí đất đai, nhân công, quy định pháp lý và phí để hòa lưới tại mỗi quốc gia là khác nhau. Do đó, phí lắp đặt BESS tại các khu vực không giống nhau, chủ yếu dựa trên mức phí hạ tầng trung bình. 

Điển hình, khi lắp đặt BESS trên mái nhà, ngoài trời sẽ làm tăng chi phí nhân công và hạ tầng bảo vệ pin lưu trữ so với BESS lắp đặt trong nhà, khi đó giá BESS cũng sẽ tăng theo. 

Chính sách ưu đãi của Chính phủ

Các chính sách hỗ trợ từ Chính phủ ở mỗi quốc gia có thể làm giảm đáng kể chi phí đầu tư cho hệ thống BESS. 

Ví dụ: Tại Hoa Kỳ, các nhà đầu tư cho BESS có thể nhận được khoản tín dụng thuế đầu tư (ITC), trợ cấp từ chương trình khuyến khích năng lượng sạch hoặc dịch vụ phụ trợ. Nhờ đó, từ năm 2022 - 2025, một hệ thống BESS 100kWh đã giảm từ 45.000 USD xuống còn 30.000 USD, tùy vào cấu hình. 

Chi phí đầu tư BESS theo cấu phần kỹ thuật

Tổng suất đầu tư cho BESS được tính gộp từ nhiều thành phần cấu thành nên hệ thống BESS như: pin lưu trữ, hệ thống quản lý pin, bộ chuyển đổi điện năng, phí lắp đặt… 

Pin lưu trữ 

Pin là thành phần đắt đỏ và quan trọng nhất trong hệ thống BESS, thường chiếm từ 50-70% tổng chi phí đầu tư. Thế nhưng, do tiến bộ công nghệ, quy mô sản xuất gia tăng và chuỗi cung ứng được cải thiện, giá pin lithium-ion đã giảm đến 90% kể từ năm 2010 đến nay. Ngoài ra, các loại pin khác cũng có sự cải thiện về giá khi công nghệ sản xuất ngày càng hiện đại. 

Sau đây là giá tham khảo của 1 số loại pin lưu trữ phổ biến trong hệ thống BESS: 

• Pin lithium sắt phosphate - LFP 280Ah (3.2V): 95 - 120 USD/kWh 
• Pin Niken Mangan Coban - NMC (3.6V – 100Ah): 120 - 160 USD/kWh
• Cell pin cao cấp (CATL, BYD, EVE): >150 USD/kWh

Hệ thống quản lý pin (BMS)

Một hệ thống BMS có thể chiếm từ 10 - 15% tổng chi phí đầu tư cho BESS, trong đó, giá của BMS có sự khác biệt ở cấu hình dạng module hoặc rack. Trung bình 1 module BMS có giá từ 10 - 20 USD, giá rack BMS có thể lên tới 1200 - 1500 USD/bộ. Tuy nhiên, chi phí của BMS sẽ giảm theo thời gian vận hành và tăng giá trị tổng thể nhờ tối ưu được hiệu suất năng lượng, kéo dài tuổi thọ của pin và đảm bảo an toàn cho toàn bộ hệ thống. 

Bộ biến tần hoặc bộ chuyển đổi điện năng (PCS)

Bộ biến tần lai hoặc bộ chuyển đổi điện năng PCS đóng vai trò trung tâm trong việc chuyển đổi dòng điện đầu vào và đầu ra của hệ thống BESS. Do đó, PCS thường chiếm khoảng 10 - 20% tổng suất đầu tư. 

• Hybrid PCS 500kW – 1MW: 80 – 110 USD/kW
• Bi-directional inverter chuyên dụng: 100 – 140 USD/kW

Phí lắp đặt, vận hành

Chi phí này bao gồm phí nhân công, vận chuyển, đấu nối và kiểm định từ khi thiết kế đến nghiệm thu dự án. Đây là khoản phí đáng kể, chiếm từ 8 - 12% tổng suất đầu tư và có thể gia tăng tùy thuộc vào quy mô, độ phức tạp của hệ thống, chính sách từ Chính phủ. 

Phần mềm điều khiển, SCADA

Là các hệ thống bổ trợ cần thiết để BESS hoạt động hiệu quả và an toàn, phần mềm điều khiển, SCADA, hệ thống quản lý nhiệt, hệ thống PCCC… có thể chiếm từ 5 - 8 % tổng phí đầu tư. 

Bảng chi phí điển hình cho 1 suất đầu tư hệ thống BESS được thống kê: 

Chi phí	Chi tiết / Phạm vi
Chi phí lắp đặt	6.000 - 23.000 USD (linh kiện và nhân công)
Pin 11,4 kWh	~ 9.041 USD
Đơn vị pin	6.000 - 12.000 USD (chỉ phần cứng)
Dung lượng pin	5 kWh: ~6.500 USD; 13,5 kWh: ~ 17.550 USD
Hệ thống pin lithium-ion cao cấp	8.400 - 9.300 USD
Nhân công lắp đặt	1.000 - 2.000 USD
Thiết bị bổ sung	1.000 - 1.500 USD (biến tần), 200 - 500 USD (thiết bị giám sát/dây dẫn)
Bảo trì	150 - 300 USD/năm
Chi phí cải tạo	1.000 - 2.000 USD

Giá BESS theo phân khúc thị trường

Giá BESS (hay còn là suất đầu tư, đơn giá đầu tư) được tính theo đơn vị USD/kWh (khả năng lưu trữ) và USD/kW (công suất đầu ra). Con số này có sự giảm mạnh trong giai đoạn 2010 - 2020 do sự giảm giá đột ngột của công nghệ pin lithium-ion nhưng sau đó có tăng nhẹ từ năm 2021 - 2022 và đến nay đã ổn định và tiếp tục có xu hướng giảm do sự ra đời của nhiều công nghệ pin mới, hạn chế sự phụ thuộc vào kim loại và đất hiếm. 

So sánh theo năm, giá BESS có sự biến động như sau: 

Năm	Chi phí lắp đặt trung bình trên mỗi kWh	Nguyên nhân
2022	~1.000 USD	Cao do chuỗi cung ứng và thuế quan
2023	~600 USD	Giảm do chi phí sản xuất pin lithium giảm
2024	~400 USD	Sự ra đời của nhiều công nghệ pin mới, nhiều nhà cung cấp hơn

Xét theo quy mô dự án, giá BESS điển hình gồm: 

Quy mô hệ thống	Đặc điểm	Suất đầu tư điển hình
Quy mô lớn (Utility-scale)	Công suất hàng chục đến hàng trăm MW/MWh, kết nối trực tiếp với lưới điện hoặc các nhà máy điện	300 – 700 USD/kWh (thời lượng xả 4 giờ) hoặc 1000 – 2000 USD/kW (thời lượng xả 2 giờ)
Thương mại và công nghiệp (C&I)	Quy mô từ vài chục kW/kWh - vài MW/MWh, lắp đặt tại các nhà máy, tòa nhà, trung tâm thương mại	Cao hơn so với quy mô lớn
Hệ thống dân dụng (Residential)	Công suất nhỏ, từ vài - vài chục kWh, tích hợp với hệ thống năng lượng mặt trời mái nhà	800 - 1.500 USD/kWh hoặc hơn

Xét theo thời gian hoàn vốn, hệ thống BESS có sự thay đổi như bảng (dao động từ 3-6 năm):

Dự án	Công suất	Chi phí đầu tư	Tiết kiệm mỗi năm	Thời gian hoàn vốn
Nhà máy may mặc	500kWh	175.000 USD	~32.000 USD	5,5 năm
Nhà máy thực phẩm	1 MWh	310.000 USD	~65.000 USD	4,8 năm
Trung tâm dữ liệu	2 MWh	560.000 USD	~120.000 USD	4,6 năm

Cơ chế giá BESS tại Việt Nam

Theo Quy hoạch điện VIII, hệ thống BESS tại Việt Nam chưa được xếp vào nhóm điện độc lập nhưng có vai trò quan trọng trong việc cân bằng phụ tải và bảo đảm hệ thống điện quốc gia vận hành ổn định, do đó, BESS tập trung cần có 1 cơ chế giá riêng. 

Theo đó, Bộ Công Thương đang xây dựng dự thảo Thông tư về phương pháp định giá phát điện của hệ thống lưu trữ năng lượng bằng pin (BESS) dựa trên cơ sở Luật Điện lực 2024. Dự thảo này đề xuất áp dụng cơ chế giá 2 thành phần đối với BESS, gồm: giá công suất (dựa trên độ khả dụng và khả năng sẵn sàng phát điện) và giá điện năng (dựa vào sản lượng thực tế của từng dự án). Đây là cơ chế giá điện áp dụng tương tự đối với mô hình thủy điện tích năng mà Bộ Công Thương đang trong quá trình xây dựng, nhằm tạo điều kiện cho các dự án BESS đầu tư độc lập có cơ chế bán điện rõ ràng, thời gian hoàn vốn cụ thể. 

Thời gian qua, Bộ Công Thương cũng đã ban hành Thông tư số 09/2025/TT-BCT và Thông tư số 12/2025/TT-BCT về khung giá phát điện và định giá phát điện đối với hệ thống pin lưu trữ tích hợp với năng lượng tái tạo do chủ đầu tư là các nhà máy phát điện mặt trời thực hiện theo quy định tại Quy hoạch điện VIII (dự án điện mặt trời tập trung phải lắp pin lưu trữ với công suất tối thiểu bằng 10% công suất dự án, lưu trữ trong 2h). 

Tuy nhiên, hệ thống BESS ở Việt Nam vẫn còn nhiều “điểm nghẽn” như vốn đầu tư cao, thời gian hoàn vốn dài, phụ thuộc vào công nghệ cell pin và inverter nhập khẩu, chưa có chính sách, cơ chế rõ ràng… khiến nhiều nhà đầu tư vẫn còn dè chừng rót vốn. 

Câu hỏi thường gặp về chi phí đầu tư cho BESS

Câu hỏi 1: Chi phí trung bình cho hệ thống lưu trữ năng lượng bằng pin vào năm 2025 là bao nhiêu?

Trả lời: Chi phí đầu tư trung bình cho một hệ thống BESS trong năm 2025, bao gồm: pin lưu trữ, hệ thống quản lý pin, biến tần 2 chiều và lắp đặt, dao động trong khoảng từ 280 - 580 USD/kWh. Với các hệ thống lớn hơn (>100kWh), chi phí có thể ưu đãi hơn, từ 180 - 300 USD/kWh. 

Câu hỏi 2: Pin lưu trữ có ảnh hưởng như thế nào đến giá BESS?

Trả lời: Thành phần hóa học của pin lưu trữ sẽ quyết định đến giá pin lưu trữ BESS. Thường pin lithium sắt phosphate (LFP) sẽ tiết kiệm chi phí hơn so với pin Niken Mangan Coban (NMC). 

Câu hỏi 3: Thời gian hoàn vốn của hệ thống lưu trữ năng lượng bằng pin là bao lâu?

Trả lời: Một hệ thống BESS trung bình cần từ 3 - 6 năm mới có thể hoàn vốn. 

Các kiến thức liên quan đến hệ thống BESS, bạn có thể tìm hiểu tại: https://btb-electric.com/vi/tin-tuc/kien-thuc-nganh/kien-thuc-he-thong-dien/