Phân biệt MCB, MCCB, RCCB, RCBO, ELCB, RCD, ACB và VCB

BTB Electric

BTB Electric

4/5 - (10 bình chọn)

CB không chỉ là thiết bị đóng cắt điện đơn thuần mà còn là thiết bị bảo vệ điện, xuất hiện trong bất kì hệ thống điện nào đang vận hành hiện nay. CB được chia thành rất nhiều loại, trong đó nhóm phổ biến bao gồm MCB, MCCB, RCCB, RCBO, ELCB, RCD, ACB và VCB. Đây là các dòng CB có kích thước từ nhỏ tới vừa phải, có đa dạng ứng dụng trong mạch điện hạ thế - tức mạch điện sinh hoạt, sản xuất hiện nay. 

Phân-biệt-các-loại-cb-01

Không ít người bị nhầm lẫn giữa MCCB và MCB, RCBO và RCCB hay ELCB và MCCB, ACB. Vậy cách nhanh nhất để phân biệt các thiết bị này là gì, BTB Electric đã tổng hợp qua bài viết sau đây!

So sánh MCB và MCCB

Nếu chỉ xét về tính năng, MCB và MCCB khác các dòng CB còn lại khi không có khả năng chống dòng rò. Đây là 2 dòng CB thuần với khả năng bảo vệ quá tải và chống ngắn mạch. 

mccb-vs-mcb banner btb

So sánh về định nghĩa, thông số kỹ thuật và cấu tạo

MCB được định nghĩa là thiết bị đóng cắt mạch điện dạng tép, có kích thước nhỏ và là thiết bị quen thuộc trong hệ thống điện dân dụng. Ngược lại, MCCB là thiết bị đóng cắt mạch tự động dạng khối, có kích thước lớn hơn và sử dụng cho hệ thống điện công nghiệp. Bên ngoài MCB thường có 1 hoặc nhiều cần gạt đơn trong khi MCCB chỉ có 1 cần gạt đơn. 

Những điểm giống và khác biệt cơ bản của hai dòng CB này từ BTB Electric như sau:

Yếu tố so sánh MCB MCCB
Tên gọi MCB - Miniature Circuit Breaker hay aptomat tép MCCB - Moulded Case Circuit Breaker hay aptomat khối
Điện áp 220V - 1 pha 380V - 3 pha
Phân loại số pha 1 pha, 2 pha, 3 pha 3 pha
Phân loại số cực 1 cực, 2 cực, 3 cực, 4 cực 3 cực, 4 cực
Cơ chế ngắt điện Cảm ứng nhiệt Cảm ứng nhiệt, cảm ứng điện từ
Dòng điện định mức In (A) 1, 2, 3, 4, 6, 10, 13, 16, 20, 25, 32, 40, 45, 50, 63, 80, 100, 125 16, 20, 25, 32, 40, 50, 63, 80, 100, 125, 160, 200, 225, 250, 300, 315, 350, 400, 500, 550, 630, 700, 800, 1000, 1250, 1600, 2500
Dòng cắt định mức Icu (kA) 6, 10 25, 36, 50, 60, 65, 75, 85, 100
Dòng cắt thực tế Ics (%Icu) 75% – 100%, mặc định 75% – 100%, có thể điều chỉnh
Tiêu chuẩn kỹ thuật IEC/EN 60898-1, IEC 61009-1, IEC/EN 60947-2 IEC/EN 60947-1, IEC/EN 60947-2
Điện áp làm việc Ue (V) AC 240/415 690

Cấu tạo bên trong MCCB và MCB khá tương đồng nhau, đều gồm các thành phần chính như tiếp điểm, hộp dập hồ quang, cơ cấu truyền động cắt, móc bảo vệ,... Riêng với các dòng MCCB điều khiển từ xa có thêm dây shunt (shunt trip).

Xem hai dòng sản phẩm này tại:

So sánh về tính năng, nguyên lý hoạt động và ứng dụng

Tính năng của MCB và MCCB là tương đồng nhau, bao gồm chống dòng quá tải và chống dòng ngắn mạch. Tuy nhiên với thông số kỹ thuật lớn hơn nhiều lần thì MCCB được ứng dụng trong hệ thống điện công nghiệp công suất cao, MCB được lắp trong hệ thống điện dân dụng công suất thấp.

Nguyên lý hoạt động của hai dòng CB là tương đồng nhau và tương đồng với nguyên lý aptomat, dựa trên cơ chế cảm ứng nhiệt. Ngoài ra một số loại MCCB có thêm cơ chế cảm ứng điện từ.

so do nguyen ly aptomat dong dien cuc dai

MCCB được ứng dụng trong hệ thống tủ điện công nghiệp, trạm biến áp hoặc các thiết bị điện đặc thù. Cụ thể MCCB có các công dụng là: lắp cho các thiết bị hàn; bảo vệ ngân hàng tụ điện, bảo vệ bộ cấp điện chính và bảo vệ máy phát điện.

MCB được lắp đặt cho hệ thống điện sinh hoạt và các thiết bị điện dân dụng như điều hòa, máy giặt, bếp từ, bình nóng lạnh,..

Khi nào nên dùng MCB - RCCB hoặc RCBO?

Trong thực tế, có 2 lựa chọn sử dụng CB đủ chức năng chống giật và chống quá tải là chọn MCB kết hợp RCCB hoặc chỉ chọn RCBO. Theo dõi bảng so sánh sau sẽ giúp bạn đưa ra lựa chọn phù hợp:

Tiêu chí MCB + RCCB RCBO
Bảo vệ quá tải & ngắn mạch Có (MCB) Có
Bảo vệ rò rỉ điện Có (RCCB) Có
Dễ thay thế từng phần Có do gồm 2 thiết bị Không do chỉ có 1 thiết bị
Chiếm không gian tủ điện Lớn hơn Nhỏ hơn
Chi phí đầu tư Thấp hơn Cao cao
Phát hiện lỗi từng nhánh Khó do nhiều kịch bản sai lỗi Dễ do ít kịch bản sai lỗi
Tính liên tục hệ thống Kém hơn Tốt hơn

Khi nào nên dùng MCB kết hợp RCCB?

Trường hợp nên dùng:

  • Ngân sách hạn chế: MCB và RCCB thường có giá rẻ hơn so với RCBO, nhất là trong hệ thống nhiều nhánh.
  • Hệ thống đơn giản: Các công trình nhỏ, ít mạch điện, hoặc không đòi hỏi cao về tính liên tục.
  • Dễ thay thế từng phần: Khi thiết bị gặp sự cố, bạn có thể thay riêng MCB hoặc RCCB, không cần thay toàn bộ.
  • Cần dễ dàng mở rộng hệ thống: Việc phân tách chức năng giúp linh hoạt hơn khi thiết kế hoặc mở rộng.

Hạn chế:

  • Nếu RCCB dùng chung cho nhiều MCB, khi có sự cố rò rỉ sẽ ngắt toàn bộ hệ thống, gây bất tiện và khó xác định nhánh bị lỗi.
  • Chiếm nhiều không gian hơn trong tủ điện.
thumbnail-BTB-MCB-MA63E1PNC63-f thumbnail-BTB-RCCB-MR63SG61PN40-f thumbnail-BTB-RCBO-MO63EG41PN40-f

Khi nào nên dùng RCBO?

Trường hợp nên dùng:

  • Yêu cầu cao về an toàn: Các công trình như chung cư, bệnh viện, nhà thông minh, nhà xưởng... cần bảo vệ toàn diện cho từng mạch điện riêng lẻ.
  • Muốn đảm bảo tính liên tục: Khi có lỗi, chỉ mạch gặp sự cố bị ngắt, các mạch khác vẫn hoạt động bình thường.
  • Tủ điện chật hẹp: RCBO nhỏ gọn hơn so với tổ hợp MCB + RCCB.
  • Cần dễ dàng phát hiện lỗi: RCBO được lắp cho từng nhánh, giúp xác định nhanh mạch có sự cố.

Hạn chế:

  • Giá thành cao hơn.
  • Nếu RCBO bị hỏng, cần thay toàn bộ thiết bị, không thể tách riêng chức năng để sửa chữa.

Do vậy:

  • Chọn MCB + RCCB khi hệ thống đơn giản, ngân sách có hạn, và bạn chấp nhận được rủi ro ngắt toàn bộ hệ thống khi có sự cố rò rỉ.
  • Chọn RCBO khi bạn muốn bảo vệ tối ưu cho từng nhánh điện, đảm bảo an toàn và tính liên tục, đặc biệt phù hợp cho các công trình hiện đại, nhiều tải hoặc nơi yêu cầu khắt khe về vận hành.

So sánh RCCB, RCBO, ELCB và RCD

Khác với hai dòng CB còn lại, RCCB, RCBO, ELCB và RCD đều là các dòng CB có tính năng chống giật chống rò. Trong đó, một số loại CB được bổ sung tính năng chống quá tải hay chống ngắn mạch.

so sanh rccb rcbo elcb

So sánh về định nghĩa, thông số kỹ thuật và cấu tạo

Tổng quan về ba dòng CB chống giật RCCB, RCBO và ELCB như sau:

  • RCCB hay RCD là thiết bị ngắt mạch chống dòng điện dư, có chức năng bảo vệ hệ thống điện trước sự cố rò rỉ điện. RCCB có hai loại là RCCB 1 pha 2 cực và RCCB 3 pha 4 cực. 
  • ELCB là bộ ngắt mạch rò rỉ đất có dạng khối, chức năng là ngắt mạch bảo vệ hệ thống khi có rò rỉ điện và khi xảy ra hiện tượng ngắn mạch. ELCB có hai loại chính là ELCB 3 pha 3 cực và ELCB 3 pha 4 cực.
  • RCBO là bộ ngắt mạch chống dòng rò dạng tép, với chức năng đa dạng nhất, bao gồm chống rò rỉ điện, chống quá tải và chống ngắn mạch. RCBO cũng khá đa dạng với các loại RCBO 1 pha 2 cực, RCBO 2 pha 2 cực, RCBO 3 pha 3 cực và RCBO 3 pha 4 cực.
  • RCD là thiết bị ngắt mạch chống dòng rò, thường được tích hợp trong 3 loại CB chống giật còn lại.

Bảng so sánh nhanh các thông số quan trọng của RCCB, RCBO và ELCB từ BTB Electric như sau:

Yếu tố so sánh

RCCB RCBO ELCB
Tên gọi Residual Current Circuit Breaker

CB chống giật chuyên dụng

Residual Current Circuit Overcurrent

CB chống giật đa năng

Earth Leakage Circuit Breaker

CB chống rò rỉ đất

Điện áp làm việc 1 pha 220V và 3 pha 380V 1 pha 220V và 3 pha 380V Chủ yếu 3 pha 380V
Phân loại số pha 1 pha, 3 pha 1 pha, 3 pha 3 pha
Phân loại số cực 2 cực, 4 cực 2 cực, 4 cực 3 cực, 4 cực
Cơ chế ngắt điện dòng rò So sánh dòng điện đi và về So sánh dòng điện đi và về So sánh dòng điện đi và về

So sánh dòng rò rỉ đất ở phía tải

Dòng điện định mức In (A) 16, 20, 25, 32, 40, 50, 63, 80, 100 6, 10 16, 20, 25, 32, 40, 63  100, 125, 160, 200, 225, 250, 315, 350, 400, 630, 700, 800
Dòng rò rỉ IΔn (mA) 10, 30, 100, 300 10, 30, 100, 300 30, 100, 300, 500, 1000
Tiêu chuẩn kỹ thuật IEC/EN 61008-1 IEC/EN 61009-1 IEC/EN 60947-2

Trong cấu tạo của cả RCCB, RCBO và ELCB có một linh kiện quan trọng nhất là bộ phát hiện dòng rò RCD. Đây là một cuộn nam châm (lõi từ hình xuyến) nối với hai dây pha và dây trung tính, có khả năng đo lường dòng chênh lệch giữa 2 chiều dòng điện và khiến rơ le ngắt điện nếu dòng chênh lệch vượt quá định mức.

cau tao elcb

Ngoài ra, với riêng dòng ELCB điện áp sử dụng rơ le nhiệt để nhận biết dòng dư rò rỉ đất bằng cách đo dòng dư chạy qua thiết bị, chạy vào rơ le. 

So sánh về tính năng, nguyên lý hoạt động và ứng dụng

Có thể thấy RCCB hay RCD là thiết bị cơ sở để phát triển hai dòng CB chống giật còn lại khi tính năng của RCBO và ELCB đều bao gồm tính năng của RCCB. ELCB với ưu điểm có khả năng đo dòng rò rỉ đất và chống ngắn mạch. RCBO đa năng hơn khi có thêm chức năng chống quá tải và chống ngắn mạch. Như vậy có thể xem RCBO là sự kết hợp của RCCB và MCB.

he thong lap aptomat gia dinh

Những ứng dụng của ba dòng CB chống giật này như sau:

  • RCCB: Sử dụng trong công trình dân dụng để chống giật và chống hỏa hoạn; sử dụng trong tủ điện công nghiệp.
  • RCBO: Sử dụng trong công trình dân dụng để thay thế MCB và RCCB, lắp đặt tại mạng điện tổng hoặc các thiết bị điện công suất cao; sử dụng trong công nghiệp cho máy hàn, bộ biến tần hoặc thang máy, thang cuốn thương mại,....
  • ELCB: Sử dụng trong công trình dân dụng cho bình nóng lạnh; sử dụng trong điện công nghiệp để chống hỏa hoạn hoặc các thiết bị điện đặc thù.

Xem các dòng sản phẩm này tại:

Xu hướng bảo vệ toàn diện mới: Thiết bị phát hiện hồ quang điện AFDD 

AFDD banner

Bên cạnh các dòng aptomat truyền thống đóng vai trò bảo vệ độc lập trước quá tải, ngắn mạch hay chống dòng rò, hệ thống điện hiện đại đã và đang chứng kiến bước đột phá mới cùng với sự xuất hiện của AFDD (Arc Fault Detection Device) – thiết bị phát hiện hồ quang điện. Đây được coi là giải pháp bảo vệ toàn diện nhất so với các thiết bị đóng cắt thông thường cho mọi công trình dân dụng, công nghiệp và thương mại.

  • Về cấu tạo: AFDD có kích thước nhỏ gọn nhưng được tích hợp nhiều thành phần điện tử và cơ học thông minh, trong đó có bộ lọc tín hiệu số (DSP) - dạng module xử lý tín hiệu chuyên biệt, cho khả năng lọc tín hiệu nhiễu thông thường và đóng vai trò quan trọng trong việc xác định chính xác hồ quang điện nguy hiểm, tránh AFDD ngắt mạch không cần thiết. 
  • Về nguyên lý hoạt động: Dựa vào công nghệ điện tử và bộ vi xử lý giám sát, phân tích tín hiệu dòng điện theo thời gian thực, AFDD có khả năng phân biệt có chọn lọc hồ quang vô hại và hồ quang nguy hiểm, từ đó khởi động cơ chế ngắt mạch chỉ trong vài mili-giây, giúp ngăn chặn nguy cơ chập cháy ngay từ giai đoạn khởi phát. 
  • Về tính năng: AFDD BTB Electric là thiết bị bảo vệ “5 trong 1” gồm bảo vệ trước quá tải, ngắn mạch, quá điện áp, dòng rò, đặc biệt là sự cố hồ quang. Do đó, AFDD tích hợp tính năng của cả MCB, MCCB, RCCB, RCBO trong 1 thiết bị duy nhất. 
  • Về ứng dụng: AFDD được khuyến nghị lắp đặt tại các vị trí quan trọng trong nhà ở dân dụng, chung cư, căn hộ cao cấp, khách sạn, trung tâm thương mại, bệnh viện, trường học, thư viện, công trình đặc thù (bảo tàng, di tích lịch sử), nhà xưởng, hệ thống điện mặt trời… để ngăn ngừa sự cố hồ quang khó kiểm soát bằng mắt thường. 

Xem dòng sản phẩm này tại: AFDD BTB Electric

So sánh ACB và VCB

ACB và VCB là hai dòng thiết bị ngắt mạch dùng cho mạch điện công suất lớn, khác hoàn toàn với các loại CB thông thường. Máy cắt không khí ACB được sử dụng trong các tủ điện hạ thế đặt tại đầu nguồn điện, ngay sau máy biến áp. VCB hay máy cắt chân không được tích hợp trong tủ trung thế RMU, hoạt động trong mạch điện trung thế.

img-ACB MA3-16B3-3H-FH Fixed type 3P 1600A 80kA-2 vcb test

Máy cắt ACB sử dụng không khí làm môi trường dập hồ quang. Hồ quang sản sinh khi ACB đóng ngắt sẽ bị không khí làm nguội và dập tắt. Máy cắt VCB dùng chân không làm môi trường dập hồ quang. Chân không dập tắt rất nhanh hồ quang ngay khi vừa sinh ra. Với các đặc điểm trên, VCB vượt trội ACB về khả năng dập tắt hồ quang. Mặt khác, VCB có kết cấu nhỏ hơn, tuổi thọ cao và ít gây tiếng ồn khi hoạt động. Tuy nhiên ACB có giá thành đầu tư thấp hơn VCB, đồng thời dễ dàng bảo trì hơn.

Một số câu hỏi về các dòng CB

Câu hỏi 1: CB và MCB khác nhau như thế nào?

CB hay Circuit Breaker là tên gọi chung cho các dòng aptomat hiện nay, bao gồm MCB, MCCB, RCCB, RCBO, ECBO và một số thiết bị khác. Như vậy MCB thuộc CB.

Câu hỏi 2: MCCB có chống giật không

MCCB không có tính năng chống giật. Một thiết bị khác có vẻ ngoài khá giống MCCB nhưng có chống giật là ELCB.

Câu hỏi 3: RCB là gì? Có thuộc một trong các dòng CB trên không?

Theo BTB Electric, RCB là cách gọi sai của RCD - thiết bị chống dòng rò. Một số đơn vị sản xuất thiết bị điện khác cho rằng RCB giống với CB, là tên gọi chung cho các dòng aptomat.

Câu hỏi 4: Cách phân biệt MCCB và ELCB nhanh nhất?

Nhìn vào bề ngoài có thể thấy điểm khác biệt lớn giữa MCCB và ELCB là nút test dòng rò trên ELCB.

Câu hỏi 5: Làm sao để nhận biết MCB với RCCB?

MCB có thiết kế dạng aptomat tép đặc trưng, số cần gạt tương ứng số cặp cực. Còn RCCB có thiết kế đặc trưng cho aptomat chống giật với chỉ 1 cần gạt và có thêm nút test dòng rò.

BTB Electric vừa cùng bạn so sánh nhanh những điểm khác biệt giữa MCB, MCCB, RCCB, RCBO và ELCB. Có thể thấy không quá khó để phân biệt các dòng CB này và chúng tôi hy vọng qua bài viết trên, bạn đã có thêm kiến thức để chọn lựa được dòng CB phù hợp với nhu cầu của mình.