16-11-2026
Circuit Breaker - CB là gì? Định nghĩa, phân loại và ứng dụng
Circuit Breaker (CB) là một thiết bị quan trọng trong hệ thống điện, kiểm soát và bảo đảm an toàn cho đường dây cũng như các thiết bị điện. Vậy thực chất Circuit Breaker là gì? Ứng dụng của thiết bị trong thực tế như thế nào? Cùng BTB Electric tìm hiểu qua bài viết sau.
Định nghĩa về CB - Circuit Breaker
CB (Circuit Breaker) là một loại thiết bị điện dùng để tự động ngắt mạch điện khi xảy ra quá tải ở các mức điện áp và dòng điện khác nhau. Thiết bị này được sử dụng nhằm bảo vệ các hệ thống và thiết bị điện khỏi sự cố gây hỏng hóc.
Thiết bị ngắt mạch được chế tạo với nhiều thiết kế khác nhau, từ các dòng nhỏ bảo vệ mạch điện thấp, thiết bị gia dụng cho đến các dòng lớn được thiết kế để bảo vệ mạch điện áp cao quy mô khu vực.
Circuit Breaker có khả năng xử lý dòng điện lớn hơn so với các phụ tải điện gia đình thông thường. Do đó, đây là một thiết bị quan trọng giúp đảm bảo sự an toàn và độ tin cậy cho các hệ thống và thiết bị điện, giúp phòng ngừa rủi ro đối với con người và thiệt hại cho thiết bị tủ điện công nghiệp & dân dụng.
Những thông số kỹ thuật quan trọng trên CB

Dưới đây là các thông số kỹ thuật của CB:
- Ui: Điện áp làm việc định mức.
- Ue: Điện áp cách điện định mức.
- In: Là dòng điện định mức. Ví dụ như trong MCCB 3P 100A 25kA, In = 100A. Dòng điện định mức chính là ngưỡng bảo vệ quá tải của CB. Khi dòng điện vượt quá định mức, CB sẽ nhảy.
- Ir: Dòng điện hoạt động có thể điều chỉnh trong phạm vi cho phép của CB. Ví dụ, CB điều chỉnh dòng 100A có thể điều chỉnh đến 100A. Đối với các CB điều chỉnh dòng, dòng điện hoạt động chính là ngưỡng tác động của CB.
- Icu: Dòng cắt ngắn mạch là khả năng chịu dòng điện lớn nhất của tiếp điểm trong 1 giây.
- Icw: Khả năng chịu dòng ngắn mạch trên 1 đơn vị thời gian.
- Ics: Khả năng cắt thực tế khi xảy ra sự cố trên thiết bị, phụ thuộc vào từng nhà sản xuất do công nghệ chế tạo khác nhau. Ví dụ cùng một hãng sản xuất nhưng có 2 loại MCCB là Ics = 50% Icu và Ics = 100% Icu.
- IΔn: Khả năng chịu dòng rò rỉ điện, có đơn vị là mA.
- AT - Ampe Trip: Là dòng điện tác động.
- AF - Ampe Frame: Là dòng điện khung. Ví dụ NF250 2P 100A và NF250 2P 200A đều có AF = 250A nhưng một cái sẽ tác động khi dòng vượt quá AT = 200A, một cái sẽ tác động khi dòng vượt quá AT = 100A.
- Characteritic cuver: Là đường cong đặc tính bảo vệ của CB (đường cong chọn lọc của CB) giúp quyết định cho việc chọn CB ở vị trí nào trong hệ thống điện.
- Mechanical/electrical endurance: Số lần đóng cắt cơ khí cho phép trên số lần đóng cắt điện cho phép.
Nguyên lý hoạt động của Circuit Breaker
Các dòng Circuit Breaker đều có nguyên lý hoạt động chung, nhưng sẽ khác nhau ở một số chi tiết, phụ thuộc vào loại điện áp, số pha, định mức dòng điện và các chức năng,...

Trước hết, thiết bị ngắt mạch điện phải phát hiện được lỗi trong hệ thống.
- Trong hệ thống điện áp thấp, hoạt động này diễn ra ngay trong thiết bị. Trong trường hợp này, tác dụng nhiệt hoặc từ của dòng điện được ứng dụng.
- Tại hệ thống có điện áp cao, bộ ngắt mạch đi kèm với rơle bảo vệ để nhận diện lỗi và ngắt mạch. Các thiết bị này thường có nguồn điện riêng như pin.
Khi lỗi được phát hiện, các tiếp điểm của máy ngắt mạch điện cần được mở ra để ngắt mạch; quá trình này thường được thực hiện bằng cách sử dụng năng lượng cơ học có sẵn trong Circuit Breaker, như lò xo hoặc khí nén, để tách các tiếp điểm. Circuit Breaker cũng có thể sử dụng dòng điện lỗi cao hơn để tách các tiếp điểm, như sự giãn nở do nhiệt hoặc từ trường. Loại nhỏ thường có cần gạt thủ công để ngắt tải hoặc đặt lại khi bị ngắt, trong khi Circuit Breaker kích thước lớn hơn thường sử dụng cuộn dây để ngắt cơ cấu và động cơ điện để nạp lại năng lượng cho lò xo.

Khi có sự gián đoạn của dòng điện hoặc điện áp cao, hồ quang điện sẽ xuất hiện. Độ dài của hồ quang thường tăng theo điện áp, trong khi cường độ (hoặc nhiệt độ) tăng theo dòng điện. Hồ quang này cần được kiềm chế, làm mát và dập tắt một cách có kiểm soát để khoảng cách giữa các tiếp điểm có thể chịu được điện áp trong mạch lần nữa.
Các loại Circuit Breaker sử dụng các môi trường khác nhau để hình thành hồ quang, bao gồm chân không, không khí, khí cách điện hoặc dầu. Trong khi các kỹ thuật được sử dụng để dập tắt hồ quang gồm:
- Kéo dài hoặc làm lệch hồ quang
- Làm mát sâu
- Chia cung
- Dập tắt điểm 0 (xảy ra ở tần số gấp đôi tần số đường truyền
- Nối tụ điện song song và tiếp điểm trong mạch 1 chiều với nhau
Sau khi hệ thống ổn định, các tiếp điểm phải được đóng lại để phục hồi dòng điện.
=>> Đọc thêm: Aptomat là gì? – Cấu tạo, nguyên lý hoạt động và ứng dụng
Các loại Circuit Breaker phổ biến
Dựa vào hệ thống điện sử dụng, chúng tôi chia các CB ra thành 3 loại gồm: hạ thế, trung thế và cao thế.
Circuit Breaker hạ thế
Đây là các thiết bị đóng cắt mạch điện được sản xuất cho hệ thống điện hạ thế dưới 1kV, bao gồm:
- MCB - Miniature Circuit Breaker: Là CB dạng tép, dòng định mức tới 125A, dòng cắt tới 10kA và được sử dụng rộng rãi trong mạng điện dân dụng. Chức năng của MCB là bảo vệ hệ thống khỏi sự cố quá tải điện và ngắn mạch.
- MCCB - Molded Case Circuit Breaker: Là CB dạng khối, dòng định mức tới 1600A, khả năng ngắt mạch tới dòng 150kA, được dùng chủ yếu cho hệ thống điện công nghiệp, chức năng bảo vệ quá tải và ngắn mạch.
- RCBO - Residual Current Circuit Breaker with Overcurrent Protection: Là CB đa năng dạng tép có dòng định mức thấp (tới 125A), bảo vệ hệ thống điện khỏi tình trạng quá tải, ngắn mạch và rò rỉ điện (từ 10mA tới 30mA).
- RCCB - Residual Current Circuit Breaker: Là CB tép chuyên dụng chống giật với ngưỡng dòng rò tới 30mA, dùng cho cả hệ thống điện dân dụng và công nghiệp nhỏ.
- ELCB - Earth leakage circuit breaker: Là CB khối có chức năng chống quá tải, ngắn mạch và rò rỉ điện (ngưỡng dòng rò tới 500mA), được dùng trong các hệ thống điện công nghiệp có mức nhạy cảm điện cao.
- ACB - Air Circuit Breaker: Là CB đóng ngắt tại đầu nguồn điện hoặc trong trạm biến áp tại các hệ thống điện công suất lớn như tòa nhà, nhà máy sản xuất, cắt dòng điện lớn tới 6300A, chức năng chính là ngăn quá tải và ngắn mạch.
Circuit Breaker trung thế
Đây là các thiết bị đóng ngắt điện cho hệ thống điện trung thế, từ 1kV đến 36kV, bao gồm:
- VCB - Vacuum Circuit Breaker: Thiết bị này dùng môi trường chân không để ngắt mạch, được thiết kế với dòng cắt mạch lớn từ 15k đến 50kA.
- Khởi động từ chân không VCS: Thiết bị có khả năng đóng cắt với tuổi thọ cao, từ 250.000 - 2.500.000 lần, tùy thuộc việc đóng cắt bằng điện hay bằng tay.
- Thiết bị chuyển nguồn chân không VTS: Thiết bị chuyển đổi điện từ nguồn lưới sang máy phát và ngược lại.
- Máy cắt tự đóng lại Recloser: Thiết bị tự ngắt điện khi có sự cố và tự đóng lại mạch sau 1 khoảng thời gian đã cài đặt trước.
- Máy cắt phụ tải LBS: Một dạng cầu dao liên động với khả năng đóng/cắt mạch điện và bảo vệ hệ thống điện.
- Cầu chì trung thế CLPF: CB sử dụng kết hợp để bảo vệ cho LBS và VCS.
Circuit Breaker cao thế
Đây là các thiết bị đóng cắt mạch cho hệ thống điện cao thế trên 36kV, bao gồm:
- Cầu chì cao thế: Dạng cầu chì thông thường sử dụng cho hệ thống điện áp cao.
- Bộ ngắt mạch cao thế: Thiết bị ngắt mạch chuyên dụng cho hệ thống điện áp cao.
Khám phá: Phân loại các dòng aptomat phổ biến trên thị trường
Những thương hiệu sản xuất Circuit Breaker hàng đầu
Trên thị trường đã có rất nhiều thương hiệu sản xuất Circuit Breaker chất lượng cao cho cả hệ thống điện công nghiệp và điện dân dụng. Dưới đây là các thương hiệu hàng đầu như vậy.
Các dòng CB từ Mitsubishi
Mitsubishi là một thương hiệu hàng đầu thế giới chuyên cung cấp các sản phẩm thiết bị điện cao cấp, bao gồm cả các thiết bị đóng ngắt điện sử dụng trong gia đình. Các thiết bị đóng cắt của Mitsubishi bao gồm nhiều loại khác nhau như: CB, MCB, ELCB, RCBO,... Mỗi loại đều phù hợp với mục đích sử dụng khác nhau.
Thiết bị đóng ngắt điện Mitsubishi nổi bật với độ chính xác và độ nhạy cao, nhờ được sản xuất trên dây chuyền công nghệ hiện đại hàng đầu. Hơn nữa, các thiết bị đóng ngắt điện Mitsubishi đều hoạt động hiệu quả trong nhiều điều kiện và môi trường khác nhau.
Các dòng CB từ BTB Electric
BTB Electric là thương hiệu sản xuất các thiết bị điện công nghiệp lâu năm từ Thổ Nhĩ Kỳ. Các thiết bị đóng ngắt BTB Electric bao gồm MCB, MCCB, RCCB, RCBO và ACB,... Các dòng máy đóng cắt mạch này đều đạt chứng nhận chất lượng từ Underwriters Laboratory, Intertek và Dekra.
Ngoài cung cấp sản phẩm, BTB Electric còn đem đến những giải pháp thiết kế hệ thống điện công nghiệp toàn diện, kết hợp thông minh các thiết bị cùng sơ đồ đấu nối tối ưu. Hiện BTB Electric là đối tác cho nhiều doanh nghiệp điện, nhà máy công nghiệp lớn tại Việt Nam.
=>> BTB Electric là một trong những thương hiệu cầu dao điện tốt nhất.
Các dòng CB từ Schneider
Thiết bị đóng cắt Schneider được biết đến rộng rãi với thiết kế đơn giản nhưng tinh tế, được ứng dụng cả trong các công trình dân dụng và công nghiệp. Schneider cung cấp đa dạng các loại thiết bị đóng ngắt điện như: MCB, MCCB và RCCB,...
Thiết bị đóng ngắt điện Schneider đạt được chất lượng và an toàn theo các tiêu chuẩn Châu Âu nhờ được sản xuất trên dây chuyền công nghệ tiên tiến và hiện đại. Đặc điểm nổi trội của thiết bị đóng cắt Schneider là chất lượng, độ bền cao, khả năng hoạt động ổn định và đặc biệt là khả năng chịu đựng tốt trong nhiều điều kiện môi trường.
Các dòng CB từ Panasonic
Panasonic là thương hiệu sản xuất thiết bị điện dân dụng, điện công nghiệp nổi tiếng thế giới. Trong đó các dòng thiết bị đóng ngắt từ thương hiệu này rất được ưa chuộng, đặc biệt trong hệ thống điện dân dụng như MCB, RCBO và ELCB.
Ưu điểm của Circuit Breaker từ Panasonic là độ bền cao, đáp ứng tốt tiêu chuẩn chất lượng IEC 60947-2 với chất liệu sản xuất cao cấp. Mặt khác giá của các thiết bị này rất phải chăng nên dễ dàng tiếp cận tới người tiêu dùng bình dân.
Bài viết này là toàn bộ thông tin bạn cần biết về CB - Circuit Breaker. BTB Electric mong rằng những thông tin này sẽ giúp ích bạn trong việc lựa chọn và sử dụng thiết bị điện phù hợp cho hệ thống đang vận hành. Đừng quên cập nhật thêm các kiến thức hữu ích về thiết bị điện tại website BTB Electric.







